Centrum Przedsiębiorczości Akademickiej i Transferu Technologii

KontaktGagarina 7 (hala technologiczna W.Chemii)
e-mail: aip@umk.pl

FIRE-UP -Tworzenie i rozwój akademickich przedsiębiorstw innowacyjnych wywodzących się z UMK w Toruniu

Projekt prowadzony wspólnie z Centrum Innowacji FIRE i Fundacją Amicus.

Okres realizacji: 3.04.2006 r.- 31.12.2007 r.

Koszt ogólny: 305.775,00 złotych

Skrócony opis projektu:

Celem projektu jest utworzenie mechanizmu wspierającego organizację i rozwój akademickich przedsiębiorstw innowacyjnych przy wykorzystaniu kompetencji i zasobów technologicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz kompetencji biznesowo-finansowych i zasobów organizacyjnych Fundacji Centrum Innowacji FIRE (CI FIRE). Stworzy to podstawy do podniesienia poziomu innowacyjności regionu kujawsko-pomorskiego. Projekt bazować będzie na analizie uwarunkowań polskich i regionalnych w porównaniu do rozwiązań zagranicznych dotyczących procesu inicjowania i zakładania akademickich przedsiębiorstw innowacyjnych. Analiza ta pozwoli usystematyzować czynności niezbędne do procesu zakładania na uczelni wyższej typu uniwersytet, przedsiębiorstw wykorzystujących nowoczesne rozwiązania technologiczne i usługowe, myśl techniczną i organizacyjną, opracowane przez zespoły badawcze uczelni. W trakcie realizacji projektu przewiduje się przeprowadzenie procesu selekcji 5-6 projektów wykorzystujących innowacyjne rozwiązania, ich analizę i następnie przekształcenie jednego z nich w spółkę typu spin-off tj. spółkę utworzoną przez kadrę naukową uniwersytetu np. przez zespół naukowo-badawczy.

Projekt wpisuje się w Strategię Rozwoju Województwa Kujawsko-Pomorskiego, ponieważ przyczyni się do wzmocnienia współpracy pomiędzy sektorem badawczo-rozwojowym, a gospodarką regionu. Konsekwencją tego będzie podniesienie konkurencyjności przedsiębiorstw działających na rynku regionalnym i lokalnym.

Obecnie uczelnie stają się coraz częściej partnerami procesu biznesowego, są zainteresowane transferem technologii, wykorzystaniem wyników swoich badań oraz aktywną współpracą z przedsiębiorcami. Polskie uczelnie nie mają jednak jeszcze wypracowanych standardów postępowania w zakresie komercjalizacji wyników prac naukowych.

Planowany do realizacji projekt stworzy ramy takiego partnerstwa i określi metodologię postępowania przy tworzeniu i rozwoju przedsiębiorstw wywodzących się z wyższych uczelni. Procedury wewnętrzne uczelni powinny być rozszerzone o wymagania formalno-prawne niezbędne do dalszego wdrażania projektu technologicznego, tak aby spełniał on warunki akceptowane przez podmioty gospodarcze.

Projekt nastawiony jest na podniesienie efektywności procesu komercjalizacji wyników badań naukowych. Centrum Innowacji FIRE wraz z Fundacją Amicus Universitatis Nicolai Copernici chce stworzyć dla Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu ramy stanowiące podstawę polityki uczelni w zakresie:

– obejmowania praw własności intelektualnej w celu ułatwienia procesu komercjalizacji,

– wdrażania i egzekwowania zasad zabezpieczania praw własności intelektualnej oraz ustanowienia określonego zasobu informacji jako poufnego,

– ustanowienia zasad podziału zysków z komercjalizacji pomiędzy tych, którzy są autorami innowacji, a tych, którzy umożliwili jej wdrożenie, dostarczając infrastrukturę oraz fundusze, a także tych, którzy pośredniczyli w procesie komercjalizacji i do niej doprowadzili.

Ponadto projekt winien stworzyć ramy sieci partnerskiej uniwersytetu ułatwiającej transfer wiedzy i procesu wdrażania poprzez tworzenie firm pochodzących ze środowiska naukowo-badawczego. Model projektu wybrano ze względu na potrzebę ustanowienia, w oparciu o konsultacje m.in. z pracownikami UMK, procedur na UMK, które umożliwiłyby uczelni komercjalizację wyników prac naukowych i stworzenie przy uczelni przedsiębiorstw akademickich zdolnych do transferowania technologii z poziomu laboratorium na poziom wdrożeń do gospodarki.

UMK nie posiada doświadczenia z zakresu tworzenia systemu pozwalającego na tworzenie firm typu spin-off i zdobycia dla nich finansowania w początkowym okresie. Stąd propozycja współpracy z CI FIRE. Projekt będzie oparty ponadto o czynny udział uniwersyteckiej Fundacji Amicus Universitatis Nicolai Copernici, a także Toruńskiej Agencji Rozwoju Regionalnego. Obecność Fundacji Amicus w projekcie pozwoli na swobodniejsze dotarcie do zespołów badawczych UMK bez obciążania dodatkowymi obowiązkami twórców opracowań technologicznych, a w późniejszej fazie łatwiejsze przejście do etapu wdrożeń, natomiast obecność TARR silniej umocuje projekt w regionie poprzez wychwycenie rzeczywistych potrzeb innowacyjnych firm naszego regionu.

Wsparcie tego rodzaju projektu jest szczególnie uzasadnione zapisami Regionalnej Strategii Innowacji, w której jako cel główny określono innowacyjność gospodarki regionu kujawsko-pomorskiego, w celu wzmocnienia konkurencyjności naszego regionu w warunkach otwartego rynku europejskiego. Uczelnie wyższe w Polsce nie mają ustanowionych procedur dla tworzenia i obsługi spółek wywodzących się ze środowiska akademickiego (spin-off companies). Brak jest zwłaszcza jasnych zasad udostępniania własności intelektualnej. Podejmowane próby tworzenia takich spółek napotykają na trudne do pokonania bariery mentalne i proceduralne; projekty w rezultacie opóźniają się i starzeją, tracąc swój innowacyjny charakter. Eliminacja tych barier poprzez ustanowienie odpowiednich mechanizmów i procedur zwiększy podaż projektów wdrażanych w ramach inkubatorów, parków technologicznych oraz centrów innowacji, przedsiębiorczości i transferu technologii. Model współpracy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i CI FIRE oraz opracowane w wyniku realizacji projektu studium przypadku posłużą jako przykład do naśladowania. Dzięki temu podniesie się skuteczność procesu udostępniania i wdrażania do gospodarki innowacyjnych technologii. Zwiększy się tym samym liczba innowacyjnych przedsiębiorstw, które przyczynią się do zwiększenia międzynarodowej konkurencyjności gospodarki regionu kujawsko-pomorskiego. Beneficjentami ostatecznymi projektu będą: Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz inne wyższe uczelnie regionu kujawsko-pomorskiego, które będą chciały skorzystać z opracowanego modelu współpracy nauki i gospodarki. Obszar komercjalizacji wyników badawczych nie jest związany z podstawową misją uczelni wyższych i większość uczelni nie ma zbyt wielu doświadczeń w tym zakresie. Komercjalizacja wyniku badań poprzez utworzenie nowego podmiotu gospodarczego jest procesem złożonym, kompleksowym, wymaga podejmowania jednoznacznych, szybkich i wiążących w sensie gospodarczym decyzji, a także postępowania wg określonej procedury zwłaszcza w obszarze ochrony i udostępniania praw własności intelektualnej. W ramach projektu FIRE-UP dokonana zostanie analiza procedur transferu technologii na uczelniach w Unii Europejskiej i Stanach Zjednoczonych przede wszystkim na podstawie źródeł internetowych. Wykorzystane zostaną opracowania przygotowane przez wyspecjalizowane organy Komisji Europejskiej. Zostaną zidentyfikowane uczelnie, które skutecznie przezwyciężyły problemy podobne do polskich, a związane z zakładaniem i rozwojem przedsiębiorstw innowacyjnych przy uczelniach wyższych. Zostanie nawiązany bezpośredni kontakt z tymi uczelniami.

W drodze wspomnianych wyżej analiz, przy wykorzystaniu wiedzy partnerów projektu, opracowany zostanie model procedur tworzenia spółek spin-off na UMK oraz zasady dalszej współpracy UMK z partnerami projektu. Rekrutacja uczestników zostanie przeprowadzona wśród pracowników naukowych, doktorantów i studentów UMK. Uczestnicy będą kwalifikowani na podstawie kolejności zgłoszeń przesyłanych drogą emailową lub telefaksową. Zostanie zagwarantowana określona liczba miejsc dla różnego typu uczestników: pracowników naukowych, doktorantów i studentów.

Wybór określonego zespołu badawczego UMK do projektu pilotażowego odbędzie się na podstawie osiągnięć naukowych, nowoczesności opracowanej technologii i możliwości jej komercjalizacji. Istotnym elemnetem powodzenia jest tu chęć zaangażowania się samego zespołu badawczego w projekt.

Rezultaty “twarde”:

– przygotowanie analizy istniejących procedur transferu technologii na uniwersytetach europejskich i amerykańskich (best practicies) pod kątem ich aplikacji w Polsce,

– stworzenie modelu procedur tworzenia spółek spin-off na UMK, – wypracowanie przykładów umów określających zasady współpracy uczelnia – spółka spin-off,

– przygotowanie zestawu materiałów konferencyjnych, z których będą korzystali uczestnicy konferencji oraz ich współpracownicy,

– przeprowadzenie dwóch konferencji, w których będzie uczestniczyło ok. 200 osób, – przygotowanie studium przypadku, które będzie wzorem dla uczelni wyższych województwa kujawsko-pomorskiego jak należy przeprowadzać komercjalizację projektu w celu osiągnięcia gotowości inwestycyjnej,

– dopracowanie zasad współpracy UMK z CI FIRE oraz pozostałymi partnerami tj. z Fundacją Amicus Universitatis Nicolai Copernici oraz Toruńską Agencją Rozwoju Regionalnego.

Rezultaty “twarde” będą mierzona za pomocą stosownych wskaźników, które będą zawarte w raportach kwartalnych.

Rezultaty “miękkie” :

– usprawnienie procesu przepływu nowoczesnych technologii od nauki do gospodarki,

– uporządkowanie zasad działalności biznesowej wywodzącej się z UMK, zlikwidowanie szarej strefy w tym zakresie,

– podnieisienie poziomu przedsiębiorczości wśród pracowników naukowych, doktorantów i studentów UMK,

– oddzielenie sfery biznesowej od działalności edukacyjnej i badawczej,

– rozpoczęcie wdrażania procedur regulujących udostępnianie własności intelektualnej przez wyższe uczelnie, w tym na rzecz spółek spin-off,

– przyczynienie się do rozwoju i unowocześnienia regionu, przez to wzrost jego konkurencyjności.

Rezultaty “miękkie” będą badane w drodze ankiet i wywiadów z pracownikami naukowymi UMK, doktorantami i studentami.

Uczelnie poszukują nowych źródeł finansowania, a sektor prywatny gotowy jest kupić rozwiązania naukowe, które przyczynią się do wzrostu ich konkurencyjności. Odpowiednie zaprezentowanie tego argumentu na konferencji i w pracy z wytypowanym zespołem badawczym powinno przyczynić się do zaprezentowania przez pracowników naukowych, doktorantów i studentów wielu nowych pomysłów na innowacyjne przedsięwzięcia. Osiągnięcie zakładanych rezultatów projektu CI FIRE wraz z partnerami zagwarantuje poprzez: – zatrudnienie najwyższej klasy specjalistów, teoretyków i praktyków, którzy będą pełnić funkcje ekspertów znających kwestie komercjalizacji osiągnięć naukowych, co pozwoli na opracowanie pomysłów innowacyjnych z UMK i przygotowanie ich do wejścia na rynek, – zatrudnienie prawników-ekspertów, którzy w konsultacji z CI FIRE i UMK przygotują wzory umów niezbędnych w procesie komercjalizacji pomysłów innowacyjnych wywodzących się z UMK, – planowane konferencje zostaną przygotowane zgodnie z najlepszymi standardami bazując na najlepszych wzorcach w tym zakresie, – CI FIRE wraz z UMK i z partnerami dokładnie zaplanują organizację i działalność biura projektu oraz oddelegują do pracy w nim pracowników posiadających duże doświadczenie w kwestii transferu technologii oraz posiadających umiejętności analizy rynku pod kątem możliwości sprzedaży osiągnięć naukowych.

Realizacja projektu może napotkać następujące zagrożenia: – niedostateczna liczba uczestników konferencji – problem można wyeliminować poprzez efektywną i zaplanowaną z wyprzedzeniem akcję informacyjną, – brak pomysłów na innowacyjne przedsięwzięcia – zagrożenie można osłabić lub wyeliminować poprzez odpwiednie przygotowanie akcji promocyjnej i przekonanie uczestników o łatwości zakładania i opłacalności posiadania własnych przedsiębiorstw innowacyjnych. Sukces projektu będzie zapewniony jeśli: – opracowane zostaną i wdrożone wewnętrzne, uczelniane procedury przekazywania na zewnątrz własności intelektualnej, w tym głównie przy procesie tworzenia i wspólpracy ze spółkami wyrosłymi z własnego œśrodowiska tj. z firmami typu spin-off, – powstaną zachęty dla procesu powoływania innowacyjnych przedsiębiorstw akademickich, – powstaną ramy formalno-prawne dla współpracy przedsiębiorstw z ośrodkami naukowymi w regionie, – powstaną warunki dla współpracy pomiędzy środowiskiem akademickim, a gospodarczym,w tym szczególnie z sektora finansowego, – usprawniony zostanie proces transferu technologii z sektora naukowo-badawczego do gospodarki, – przeprowadzone zostanš zaplanowane konferencje, jako forum dyskusji i wymiany doświadczeń, z udziałem ok. 200 pracowników naukowych, doktorantów i studentów UMK, – podniesiony zostanie poziom wiedzy z zakresu komercjalizacji osiągnięć naukowych i zakładania przedsiębiorstw. Na koniec projektu zostanie przeprowadzona ewaluacja wyników realizacji projektu przy wykorzystaniu wcześniej przygotowanych ankiet. W pierwszym rzędzie projekt będzie upowszechniany na stronach internetowych CI FIRE, UMK, FAUNC i TARR. Na UMK zostaną rozwieszone plakaty informujące o projekcie i konferencji z zaznaczeniem, że projekt jest współfinansowany ze środków unijnych. Do wiadomości ogólnej będzie podany również opis studium przypadku tj. projektu pilotażowego, który będzie jednym z efektów projektu. Studium to będzie również rozesłane nieodpłatnie do wszystkich wyższych uczelni regionu kujawsko-pomorskiego. Ponadto uczestnicy konferencji otrzymają materiały, w których znajdzie się pełna informacja o projekcie. Projekt będzie zarządzany wspólnie przez CI FIRE oraz Fundację Amicus Universitatis Nicolai Copernici. Obie instytucje delegują do pracy w projekcie po jednej osobie, które będą zarządzały projektem w ramach swoich instytucji i będą odpowiedzialne za przepływ informacji pomiędzy partnerami. Kierownikiem operacyjnym projektu będzie osoba z CI FIRE tj. z instytucji, która posiada większe praktyczne doświadczenie w zakresie opracowywania procesu komercjalizacji wyników prac naukowych. Biuro projektu zorganizuje i poprowadzi koordynator projektu delegowany przez FAUNC. Przedstawiciele UMK i TARR z kolei wejdą w skład tzw. Komitetu Sterującego projektu tj. ciała, które będzie sprawowało nadzór ogólny nad prawidłowością i kierunkiem realizacji projektu. Kierownik projektu będzie oddelegowany z CI FIRE do zarządzania operacyjnego w wymiarze 1/5 etatu. Nadzór merytoryczny nad projektem będzie sprawował Wiceprezes CI FIRE, który równocześnie będzie przewodniczącym Komitetu Sterującego. Określone zadania do realizacji w ramach projektu wymagające specyficznej wiedzy będą powierzane specjalistom z określonych dziedzin. Kierownik projektu przeprowadzi przetarg na konsultantów, którzy wykonają zadania nr 1,2,3,4,5,6 i 7. Z kolei FAUNC wybierze na UMK osoby, które będą reprezentować uczelnię przy zadaniach 2,3,4,5,6 i 7. W projekcie zostanie wykorzystana kadra CI FIRE, UMK, FAUNC i TARR. Specjaliści z tych instytucji posiadają wysoko wyspecjalizowaną w skali Polski wiedzę z zakresu procesu komercjalizacji wyników badań naukowych i nowych technologii. CI FIRE dysponuje licencją przekazywaną w ramach offsetu na szeroki program szkoleniowy i doradczy z zakresu oceny i ewaluacji projektów innowacyjnych opracowany przez IC2 Institute, University of Texas at Austin, którego fragmenty będą bezpośrednio wykorzystywane podczas realizacji projektu, przygotowywanych analiz i konferencji. Kadra bezpośrednio zaangażowana w realizację projektu to 2 osoby z CI FIRE, 2 osoby ze strony FAUNC i po 1 osobie z UMK i TARR. Wszystkie te osoby posiadają duże doświadczenie zawodowe, w tym zdobyte podczas realizacji innych projektów współfinansowanych ze źródeł unijnych.

Kierownik i pracownicy zespołu badawczego wybranego do realizacji pilotażu, zostaną poproszeni o wypełnienie odpowiednich ankiet przed i po zakończeniu procesu. Również po zakończeniu każdej z konferencji zostaną przeprowadzone wśród uczestników badania ankietowe. Zebrane w ten sposób informacje posłużą do lepszego poznania potrzeb środowiska i w efekcie do znalezienia kolejnych pomysłów na komercjalizację osiągnięć badawczych. CI FIRE będzie odpowiedzialne za stronę operacyjno-merytoryczną projektu m.in. za wyłonienie w drodze przetargu konsultantów do zadań 1-7 oraz wybór ekspertów zewnętrznych. Kierownik projektu z CI FIRE będzie odpowiedzialny za przygotowanie konferencji, raportowanie, rozliczanie finansowe projektu oraz jego promocję. FAUNC poprowadzi biuro projektu i zajmie się obsługą administracyjną projektu, jak również bezpośrednią współpracą z pracownikami UMK. FAUNC dokona wyboru konsultantów z UMK do współpracy w poszczególnych zadaniach. Przedstawiciel TARR będzie odpowiedzialny za współpracę ze środowiskiem przedsiębiorców z regionu kujawsko-pomorskiego i współudział w znalezieniu sposobów sfinansowania projektów UMK nadających się do komercjalizacji.

Projekt ma na celu przygotowanie mechanizmów, które mogłyby zostać wykorzystane do rozwijania innowacyjnych przedsiębiorstw zakładanych przez pracowników naukowych, doktorantów i studentów UMK. Aby weszły one w życie wymagają sformułowania ich w formie rozporządzenia i zatwierdzenia przez Senat uczelni. W podjęciu takiej decyzji pomocne będzie pomyślnie przeprowadzone i opisane studium przypadku. Zamierzeniem jest, aby ten projekt pilotażowy stał się przykładem do naśladowania w środowisku uczelni. Nabyta przez beneficjentów ostatecznych wiedza na temat zakładania własnych firm innowacyjnych zaprocentuje zakładaniem szeregu firm typu spin-off. Opracowane materiały rozdystrybuowane do innych uczelni naszego regionu pozwolą rozszerzyć zakres tego typu działań oddziałując pozytywnie na region. Wsparcie organizacyjne dla nowo powstających firm będzie udzielało CI FIRE na podstawie zawartej z UMK umowy, w szczególności jeśli chodzi o znalezienie dla tych projektów źródeł finansowania. Będzie to możliwe poprzez przygotowanie wniosków o finansowanie z środków UE zawartych w różnych programach i działaniach, jak również w wyniku znalezienia tzw. business angels.