Centrum Przedsiębiorczości Akademickiej i Transferu Technologii

KontaktGagarina 7 (hala technologiczna W.Chemii)
e-mail: aip@umk.pl

Jak chronić własność intelektualną?

Ogólnie mówiąc własność intelektualna to zbiorcze określenie grupy monopoli prawnych, obejmujące niektóre dobra niematerialne (prawa autorskie) oraz niektóre własności przemysłowe (patent oraz znaki towarowe).

Zgodnie z Regulaminem ochrony, nabywania i korzystania z Dóbr Intelektualnych i Projektów Racjonalizatorskich na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (tekst jednolity Obwieszczenie Nr 1 Rektora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z dnia 8 maja 2014 r.):

dobra intelektualne “to podlegające ochronie prawnej: wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, topografie układów scalonych, odmiany roślin, rozwiązania o charakterze know-how, projekty racjonalizatorskie, utwory (w tym utwory naukowe, utwory dydaktyczne, programy komputerowe), przedmioty praw pokrewnych, bazy danych (stanowiące utwory, a także bazy danych chronione prawem sui generis), a także inne formy wyrażenia w postaci dokumentacji projektowej, wytwórczej i użytkowej, w szczególności materiały e-learningowe, dzienniki prac badawczych, metody badań, przewodniki do ćwiczeń, modele, prezentacje multimedialne itp.”

Rodzaje własności intelektualnej:

Własność przemysłowa

Regulacje:

Ustawa Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003r. z nr 119, poz.1117 ze zm.)

Konwencja paryska 1883r. (Polska przystąpiła do Konwencji w 1919r.)

Utwory i przedmioty praw pokrewnych

Regulacje:

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 1994r. Nr 24, poz.83 ze zm.)

Konwencja berneńska 1886r. (Polska przystąpiła do Konwencji w 1935r.)

Wiedza

chroniona prawnie z rejestracją:

  • wynalazki,
  • wzory użytkowe,
  • wzory przemysłowe,
  • znaki towarowe,
  • oznaczenia geograficzne,
  • topografie układów scalonych,

bez rejestracji:

  • know-how (receptury),
  • know-who (klienci),
  • know-what (kontrakty).

Wynalazek to rozwiązanie techniczne posiadające trzy cechy:

  • nowość,
  • poziom wynalazczy,
  • możliwość przemysłowego zastosowania.

 Dlaczego warto chronić swoją własność intelektualną?

  • zabezpieczamy firmę przed naśladowcami
  • zwiększamy wartość firmy (znak towarowy lub patent można wycenić i uwzględnić w sprawozdaniach finansowych pod warunkiem posiadania praw wyłącznych)
  • możemy generować dodatkowe przychody – dzięki licencjom.

Komercjalizacja własności intelektualnej

Podstawowe formy komercjalizacji własności intelektualnej to:

  • udostępnienie własności intelektualnej (licencja),
  • sprzedaż własności intelektualnej,
  • utworzenie spółki spin-off.

Podział zysków z komercjalizacji (UMK):

  • 50% dla twórcy lub grupy twórców,
  • 50% dla UMK.

Podział przychodów z komercjalizacji w części przypadającej UMK:

  • 80% przekazywane jest na rzecz jednostki, w której zatrudniony jest twórca/twórcy. Z tego 10% jednostka przeznacza na rozwój celów badawczych twórcy, 20% na koszty uzyskania i utrzymania praw własności intelektualnej,
  • 20% stanowią środki pozostające w dyspozycji Rektora.

Zgodnie z §12 Regulaminu ochrony, nabywania i korzystania z Dóbr Intelektualnych i Projektów Racjonalizatorskich na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (Uchwała nr 49 Senatu UMK z dnia 15 kwietnia 2014 r. zmieniająca Uchwałę nr 11 Senatu UMK z dnia 22 stycznia 2013 r.; tekst jednolity: Obwieszczenie Nr 1 Rektora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z dnia 8 maja 2014 r.)

Rodzaje wynalazków, na które można otrzymać ochronę patentową:

  •  mechaniczne/techniczne,
  •  elektroniczne,
  •  chemiczne,
  •  biotechnologiczne.

W Europie nie można patentować programów komputerowych (w USA jest to dopuszczalne).

Zakres/procedura ochrony wynalazków

Polska

  • procedura krajowa,
  • Urząd Patentowy RP,
  • przez Rzecznika Patentowego.

Unia Europejska

  • procedura wspólnotowa,
  • Europejski Urząd Patentowy w Monachium (Niemcy),
  • przez Europejskiego Rzecznika Patentowego.

 Świat

  • procedura międzynarodowa PCT,
  • Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO) w Genewie (Szwajcaria),
  • przez Rzecznika Patentowego.

Procedura zgłoszenia wynalazku w trybie krajowym

Zgłoszenie wynalazku do UP RP:

  • podanie,
  • opis rozwiązania,
  • zastrzeżenia patentowe,
  • skrót opisu,
  • rysunki,
  • opłata urzędowa.

Ogłoszenie o zgłoszeniu w Biuletynie UP RP (w 18 miesięcy od daty pierwszeństwa)

  • zbieranie uwag osób trzecich (6 miesięcy),
  • badanie zdolności patentowej wynalazku,
  • wyjaśnienie wątpliwości urzędu,
  • decyzja o udzieleniu lub odmowie udzielenia patentu na wynalazek (może trwać  nawet kilka lat od daty zgłoszenia, najczęściej 4-5 lat).

Przykładowe koszty – procedura krajowa

 Opłaty urzędowe (wymagane):

  • opłata za zgłoszenie wynalazku – 550 zł (zgłoszenie tradycyjne), 500 zł (zgłoszenie elektroniczne),
  • opłata za pierwszy 3 letni okres ochronny – 480 zł.

Procedura międzynarodowa

 Opłaty za zgłoszenie międzynarodowe w ramach Układu o współpracy patentowej:

  • opłata międzynarodowa – 1400 CHF,
  • za poszukiwanie – 1700 EUR,
  • za przekazanie – 300 PLN,
  • za sporządzenie dokumentu pierwszeństwa – do 20 stron (60 PLN), powyżej 20 stron (125 PLN).

Jeżeli zgłaszający wystąpi o międzynarodowe badanie wstępne:

  • za badanie wstępne – 1565 EUR,
  • opłata manipulacyjna – 129 EUR.

Zgłoszenie patentowe – elementy

TYTUŁ WYNALAZKU

Określenie przedmiotu zgłoszenia w sposób zwięzły i jednoznaczny oraz dziedzina jego zastosowania.

DZIEDZINA TECHNIKI

Określenie dziedziny techniki, do której należy przedmiotowe zgłoszenie (czego wynalazek dotyczy).

STAN TECHNIKI

Informacje dotyczące znanych urządzeń – najbliższych przedmiotowi zgłoszenia, należących do stanu techniki (np. znane są konstrukcje …).

ISTOTA ROZWIĄZANIA

Istota rozwiązania technicznego – zespół środków technicznych warunkujących uzyskanie zamierzonego rezultatu.

Ujawnienie powinno być dokonane w taki sposób, aby zarówno istota wynalazku, jak i samo rozwiązanie były jednoznacznie zrozumiałe w stopniu potrzebnym do zrealizowania wynalazku.

We fragmencie opisu dotyczącym istoty wynalazku można również podać dodatkowe informacje przydatne dla lepszego zrozumienia istoty wynalazku, w szczególności informacje dotyczące celu stosowanych środków technicznych, oraz informacje jaki problem techniczny rozwiązuje przedmiotowy wynalazek oraz jak ma być wykorzystywany w działalności przemysłowej.

ZALETY ROZWIĄZANIA

Przedstawienie zalet rozwiązania, w szczególności w stosunku do rozwiązań istniejących.

PRZYKŁAD REALIZACJI WYNALAZKU

W tej części opisu należy podać przynajmniej jeden przykład realizacji wynalazku, nadający się do przemysłowego zastosowania zgodnie z jego przeznaczeniem.

Jeżeli wynalazek w kategorii sposobu jest określony szerokim zakresem parametrów procesu (np. temperatury, ciśnienia), to należy podać przykłady realizacji sposobu ze skrajnymi i pośrednimi wartościami tych parametrów. Podobnie, gdy zgłoszenie dotyczy różnych pochodnych związku chemicznego bądź substancji złożonej, to należy podać przykłady realizacji odnoszące się do różnych pochodnych związku chemicznego bądź do różnych składów substancji.

Jeżeli przedmiotem zgłoszenia jest urządzenie, to elementy opisywanego urządzenia należy określać podając ich nazwy techniczne, wraz z oznaczeniami odsyłającymi do rysunku.

Fragment opisu powinien mieć przykładowo następującą formę: „pompa 3 jest połączona przewodem 4 ze zbiornikiem 5”.

Opis przykładu realizacji wynalazku powinien być uzupełniony objaśnieniem funkcjonowania tego urządzenia oraz objaśnieniem posługiwania się nim.

ZASTRZEŻENIA PATENTOWE

Zastrzeżenia patentowe wyznaczają zakres przedmiotowy prawa wyłącznego z patentu na wynalazek, a zatem mają zasadnicze znaczenie z punktu widzenia interesu zgłaszającego.

Zastrzeżenia patentowe powinny jednoznacznie określać przedmiot żądanej ochrony przez podanie jego cech technicznych w formie jasnej i zwięzłej. Nie mogą to być jedynie założenia techniczne (wytyczne), stanowiące przesłanki dla rozwiązania postawionego problemu technicznego, tzn. nie może to być jedynie idea bez podania konkretnych środków technicznych dla realizacji takiej idei.

Niewłaściwe są zastrzeżenia patentowe zawierające określenia niejednoznaczne, takie jak np.: około, w przybliżeniu, duży, mały, szeroki, silny, może być, itp. lub sformułowania określające wynalazek poprzez rezultat, jaki ma być osiągnięty w wyniku stosowanych środków technicznych.