Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości

KontaktWileńska 4 (ICNT)
tel.: +48 56 611 26 40
+48 56 611 26 41
+48 56 665 60 35
e-mail: aip@umk.pl

Rachunkowości i podatkach (forma opodatkowania)

Wybór formy opodatkowania ma niezwykle istotne znaczenie, ponieważ przekłada się na wysokość płaconego podatku dochodowego. Stanowi on kwestię bardzo indywidualną, uzależnioną od rodzaju i rozmiaru prowadzonej działalności. Można przy tym wskazać na pewne czynniki, które powodują, że dla danego przedsiębiorcy określona forma opodatkowania jest mniej lub bardziej korzystna. Należy również pamiętać o wyłączeniu pewnego typu działalności z danej formy opodatkowania.

KARTA PODATKOWA

Karta podatkowa jest zryczałtowaną formą opodatkowania. Jej specyfika polega na tym, że nie ma nic wspólnego z faktycznie osiąganym dochodem z działalności. W praktyce przeznaczona jest dla niewielkich firm usługowych prowadzonych w formie indywidualnej albo w formie spółki cywilnej osób fizycznych, które  swoje usługi świadczą na rzecz osób fizycznych.

Podatnik może opodatkować dochód kartą podatkową tylko wtedy, gdy prowadzi jeden ze ściśle określonych rodzajów działalności usługowej lub wytwórczo-usługowej (listę tych działalności określa art. 23 ust. 1 u.z.p.d. (ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym),przy określonym przez ustawę u.z.p.d limicie zatrudnienia.

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym – stan prawny na 01.01.2018 r.

Przykład

  1. usługi w zakresie mechaniki precyzyjnej – limit zatrudnienia 3 osoby
  2. usługi w zakresie tele- i radiomechaniki – limit zatrudnienia 4 osoby
  3. witrażownictwo – limit zatrudnienia 3 osoby
  4. usługi kosmetyczne – limit zatrudniania 5 osób
  5. konserwacja i naprawa przedmiotów zabytkowych i artystycznych – limit zatrudniania 3 osoby
  6. i wiele innych (załączniki nr 3 i 4 Ustawy).

Wysokość miesięcznych stawek karty podatkowej jest bardzo zróżnicowana. Zależy głównie od:

– wielkości miejscowości, w której usługi są wykonywane,

– wielkości zatrudnienia,

– rodzaju świadczonych usług (art. 27 ust.1 u.z.p.d.).

Przykład

Lp.

zakres działalności

oznaczenie stawek

w miejscowości o liczbie mieszkańców

do 5000

ponad 5000 do ponad 50 000

powyżej 50 000

14.

usługi w zakresie mechaniki precyzyjnej

0 pracowników (sam właściciel)

152

163

187

1 pracownik

308

333

355

2 pracowników

379

418

468

3 pracowników

443

507

566

88.

usługi kosmetyczne

0

77

89

102

1

200

225

250

2

287

317

340

3

340

371

402

4

364

395

431

5

395

431

492

 

Karta podatkowa jest najprostszą formą opodatkowania – nie trzeba prowadzić ksiąg rachunkowych ani podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Podatnicy, którzy rozliczają się przy użyciu karty podatkowej mają obowiązek:

– wydawać na żądanie klienta rachunki i faktury,

– prowadzić ewidencję zatrudnienia, jeżeli zatrudniają pracowników,

– rozliczać zaliczki na podatek oraz składki ZUS od przychodów zatrudnionych pracowników,

– płacić podatek w formie karty do siódmego dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni; a za grudzień podatek należy wpłacić do 28 grudnia,

– złożyć do 31 stycznia następnego roku podatkowego roczną deklarację na formularzu PIT-16A o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconej i odliczonej od karty w danym roku,

– informować o wszelkich zmianach, np. stanu zatrudnienia, które mogą wpłynąć na wysokość karty, bądź na utratę prawa do karty, likwidacji działalności.

Podsumowanie

Karta może być atrakcyjną formą opodatkowania dla tych małych firm, których przychody są stosunkowo wysokie, a ewentualne koszty uzyskania przychodów niskie. Należy również pamiętać, że karta podatkowa płacona jest niezależnie od wysokości osiąganych dochodów (przy braku dochodów także jest płacona).

Argumentem przemawiającym za wyborem karty może być ograniczona ilość obowiązków formalnych w stosunku do innych form opodatkowania. Na pewno karta nie będzie korzystna dla firm ponoszących wysokie wydatki, które przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych czy podatkiem liniowym można byłoby zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

RYCZAŁT OD PRZYCHODÓW EWIDENCJONOWANYCH

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest drugą, obok karty podatkowej, zryczałtowaną formą opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej. Opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem podlega przychód, a podatnik nie ma możliwości potrącenia kosztów uzyskania przychodów. Również wybierając tę formę opodatkowania, podatnik musi spełniać określone warunki:

1. Nieprzekroczenie limitu przychodów

W 2018 r. ryczałt mogą zastosować podatnicy, których przychody z działalności gospodarczej w 2017 r. nie przekroczyły 250 000 euro (art.6 ust.4 u.z.p.d.). Limit w złotych: 1.078.425. Oczywiście limit ten nie dotyczy podatników rozpoczynających działalność gospodarczą w 2018 r. Jeżeli działalność jest prowadzona w formie spółki osobowej, pod uwagę należy brać sumę przychodów wszystkich wspólników. W przypadku podatników, którzy byli opodatkowani w 2017 r. kartą podatkową, limit przychodów za czas opodatkowania kartą należy ustalić na podstawie wystawionych faktur lub rachunków. Przy prowadzeniu działalności w roku poprzednim w formie spółki oraz w formie indywidualnej w następnym roku możliwe jest opłacenie ryczałtu z każdej z tych działalności odrębnie.

Przykład

Podatnik prowadził w 2017 r. działalność gospodarczą indywidualnie oraz w formie spółki jawnej (dwuosobowej).
Z obu tych działalności podatek opłacał na zasadach ogólnych, prowadząc księgę przychodów i rozchodów. Z działalności prowadzonej samodzielnie podatnik osiągnął w 2017 r. przychód w wysokości 100.000 zł. Przychody spółki wyniosły 250.000 zł. Podatnik zdecydował, że w 2018 r. z działalności prowadzonej samodzielnie będzie opłacał ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, natomiast ze spółki podatek nadal będzie opłacany wg zasad ogólnych.

2. Złożenie oświadczenia o wyborze ryczałtu

Chcąc wybrać na 2018 r. jako formę opodatkowania ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, podatnik powinien złożyć w urzędzie skarbowym do dnia 20 stycznia 2018 r. oświadczenie o jego wyborze. W przypadku prowadzenia działalności w formie spółki, oświadczenie składają wszyscy wspólnicy, każdy do urzędu skarbowego właściwego wg swojego miejsca zamieszkania.

Jeżeli podatnik w danym roku był opodatkowany w formie ryczałtu z danej działalności, to aby go stosować w następnym roku, nie musi już składać oświadczenia.

3. Prowadzenie działalności, która nie jest wyłączona z ryczałtu

Podatku w formie ryczałtu ewidencjowanego nie mogą opłacać podatnicy osiągający w całości lub w części przychody z tytułu:

– prowadzenia aptek,

– działalności w zakresie udzielania pożyczek pod zastaw,

– działalności w zakresie kupna i sprzedaży wartości dewizowych,

– prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wolnych zawodów innych niż lekarze, weterynarze, technicy dentystyczni, pielęgniarki, tłumacze, nauczyciele w zakresie udzielanych korepetycji,

– świadczenia usług wymienionych w załączniku nr 2 ustawy.

Wyłączeniu z ryczałtu podlegają także osoby przechodzące na samo zatrudnienie, które stosunek pracy zamieniają na działalność gospodarczą, w ramach której świadczą usługi na rzecz byłego pracodawcy.

W zależności od rodzajów przychodów ewidencjonowanych stawki ryczałtu wynoszą:
20 % – przychody osiągane w zakresie wolnych zawodów,

17 % – przychody ze świadczenia usług m.in. pośrednictwa w sprzedaży pojazdów mechanicznych oraz usług hotelowych, parkingowych, fotograficznych,

10 % – przychody z odpłatnego zbycia praw majątkowych,

8,5 % – przychody m.in. ze świadczenia usług wychowania przedszkolnego, z najmu, podnajmu dzierżawy,

5,5 % – przychody z robót budowlanych lub w zakresie przewozów ładunków taborem samochodowym o ładowności powyżej 2 ton,

3 % – przychody m.in. z działalności gastronomicznej, z wyjątkiem przychodów ze sprzedaży napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%, z działalności usługowej w zakresie handlu,

2 % – przychody ze sprzedaży przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych.

Więcej na ten temat: stawki ryczałtu .

Podatnik ma obowiązek:

– w celu ustalenia ryczałtu podatnik ma obowiązek prowadzić ewidencję przychodów. Przy osiąganiu przychodów z różnych rodzajów działalności, ewidencja musi umożliwić przyporządkowanie odpowiedniej stawki ryczałtu do konkretnego rodzaju działalności.

Przykład

Podatnik prowadzi działalność w zakresie usług parkingowych (stawka 17%) i usług transportu w zakresie przewozów ładunków taborem samochodowym o ładowności powyżej 2 ton (stawka 5,5 %). Prowadzona ewidencja powinna zapewnić wyodrębnienie przychodów z tych dwóch działalności. Jeżeli jest to niemożliwe, od całości przychodów podatnik będzie zobowiązany opłacać ryczałt według stawki wyższej (w naszym przykładzie 17%).

– podatnik musi posiadać i przechowywać dowody zakupu towarów,

– prowadzić wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,

– prowadzić ewidencję wyposażenia,

– prowadzić karty przychodów, jeżeli zatrudniają pracowników,

– sporządzać na dzień zaprowadzenia ewidencji przychodów oraz na koniec roku, remanent posiadanych towarów handlowych i materiałów,

– podatnik musi opłacać podatek miesięcznie lub kwartalnie. Miesięczny ryczałt opłaca się do 20.dnia następnego miesiąca, a za grudzień – w terminie złożenia zeznania. Kwartalny ryczałt należy opłacić w terminie do 20. Dnia miesiąca następnego po upływie kwartału, a za ostatni kwartał roku podatkowego w terminie do 31 stycznia następnego roku,

– składania zeznania rocznego na formularzu PIT-28, do dnia 31 stycznia roku następnego.

Podsumowanie
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest korzystny dla przedsiębiorcy, który przewiduje duże dochody, przy niskich kosztach, a stosowana przez niego stawka ryczałtu jest niższa niż 17%.
Podstawą opodatkowania jest przychód, nie dochód. Ryczałt pozbawia możliwości rozliczania się z małżonkiem lub samotnie wychowywanym dzieckiem. Dla ryczałtowca niedostępna jest także ulga na dzieci.

ROZLICZENIE NA ZASADACH OGÓLNYCH

Zasady ogólne polegają na opodatkowaniu dochodów z działalności gospodarczej wg skali podatkowej. Jeżeli nie  zostaną podjęte żadne oświadczenia ze strony podatnika w zakresie wyboru formy opodatkowania, podatnik rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej (samozatrudniony) opodatkowany zostanie na zasadach ogólnych.

Ta forma rozliczeń pozwala na płacenie podatku w wysokości 18%  po obniżeniu jej o kwotę zmniejszającą podatek oraz według stawki 32% od nadwyżki ponad 85.528 zł podstawy opodatkowania.

Skala podatkowa obowiązująca w 2018 r.

Podstawa obliczenia

podatku

                                 Podatek wynosi
      ponad        do
 85.528 zł  18 %  minus kwota zmniejszająca podatek
 85.528 zł  15.395 zł 04 gr + 32% nadwyżki ponad 85.528 zł

 

   Podstawa obliczenia

podatku

Kwota zmniejszająca podatek odliczana w rocznym

obliczeniu podatku lub zeznaniu

     ponad          do
    8.000 zł  1.440 zł
  8.000 zł    13.000 zł 1.440 zł – [883,98 zł x (podstawa obliczenia podatku – 8.000 zł) : 5.000 zł]
 13.000 zł    85.528 zł 556,02 zł
  85.528 zł   127.000 zł 556,02 zł – [556,02 zł x (podstawa obliczenia podatku – 85.528 zł) : 41.472 zł]
 127.000 zł brak kwoty zmniejszającej podatek

a

    Podstawa obliczenia

podatku

    Kwota zmniejszająca podatek stosowana przez

podatnika na etapie obliczania zaliczek na podatek

      ponad         do
   85.528 zł 556,02 zł
  85.528 zł brak kwoty zmniejszającej podatek

Podstawa prawna: Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych  art. 27 ust. 1, 1a i 1b (Dz.U. z 2018 r. poz. 200 ze zm.).

Zalety opodatkowania dochodów według skali podatkowej:

– możliwość potrącania kosztów uzyskania przychodów,

– możliwość skorzystania z ulg podatkowych, m.in. ulgi rodzinnej,

– możliwość  odliczania od podstawy opodatkowania zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, a od kwoty podatku zapłaconej kwoty składki na ubezpieczenie zdrowotne,

– możliwość rozliczenia podatku wspólnie z małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Minusem jest opodatkowanie wyższych dochodów wysoką stawką podatkową 32 %.

Przykład

Podatnik w 2018 r. prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną wg skali podatkowej, natomiast współmałżonek nie osiąga dochodów (zakładamy, że małżonkowie spełniają warunki do wspólnego opodatkowania).

a)      Podatnik z działalności gospodarczej osiąga dochód do opodatkowania równy 70.000 zł (pierwszy próg podatkowy). Współmałżonek – dochód zero, podatek wg skali zero.

– podatnik rozlicza się sam – podatek wyniesie 12.044 zł.

70.000 zł *18% minus ulga podatkowa 556,02 zł równa się 12.043,98 zł, po zaokrągleniu do pełnych złotych podatek wyniesie 12.044 zł

– podatnik rozlicza się ze współmałżonkiem – podatek wyniesie 11.488 zł.

70.000 zł/2 osoby=35.000zł *18% minus ulga podatkowa 556,02 zł= 5.743,98 zł * 2 osoby równa się 11.487,96 zł, po zaokrągleniu do pełnych złotych podatek wyniesie 11.488 zł.

b)      Podatnik z działalności gospodarczej osiąga dochód do opodatkowania równy 140.000 zł (drugi próg podatkowy), współmałżonek dochód zero, podatek zero.

– podatnik rozlicza się sam – podatek wyniesie 32.826 zł

140.000 zł minus 85.528 zł (limit pierwszego progu) = 54.472 zł. Podatek w I. progu wynosi 15.395,04 zł (zgodnie ze skalą podatkową). Podatek od nadwyżki 54.472 zł * 32% wynosi 17.431,04 zł. Podatek od całości 15.395,04 zł plus 17.431,04=32.826,08 zł – po zaokrągleniu do pełnych złotych 32.826 zł

– podatnik rozlicza się ze współmałżonkiem – podatek wyniesie 24.088 zł

140.000 zł/2 osoby=70.000 zł *18% minus 556,02 zł=12.043,98 * 2 osoby równa się 24.087,96 zł, po zaokrągleniu do pełnych dziesiątek złotych wyniesie 24.088 zł.

PODATEK LINIOWY

Istotą podatku liniowego jest to, że bez względu na wysokość dochodu osiąganego z działalności gospodarczej, podatnik opłaca podatek według stałej stawki 19%. Wybór formy opodatkowania podatnik zgłasza w formie oświadczenia do urzędu skarbowego w terminie do 20 stycznia danego roku podatkowego. Jeżeli podatnik rozpoczyna działalność w trakcie roku – oświadczenie składa do dnia poprzedzającego rozpoczęcie działalności gospodarczej, nie później jednak niż do dnia uzyskania pierwszego przychodu.

Cechy:

– podatek oblicza się od faktycznie osiągniętych dochodów – aby ustalić dochód należy od osiągniętych przychodów odjąć koszty  uzyskania tych przychodów,

– podatnik przy obliczaniu podatku nie może rozliczać kwoty zmniejszającej podatek,

– brak ulg, z wyjątkiem odliczenia od dochodu składki na ubezpieczenie społeczne, a od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne,

– brak możliwości  rozliczenia podatku wspólnie z małżonkiem ani na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci,

– podatku liniowego w pierwszym roku prowadzenia działalności gospodarczej nie mogą wybrać podatnicy przechodzący na samo zatrudnienie, którzy świadczą usługi dla swoich byłych pracodawców,

– z opodatkowania podatkiem liniowym mogą skorzystać wyłącznie podatnicy prowadzący działalność gospodarczą,

– podatnik prowadzący działalność gospodarczą indywidualnie oraz w formie spółki jawnej lub cywilnej, może być opodatkowany podatkiem liniowym w obu przypadkach, lub może być opodatkowany podatkiem liniowym oraz w formie ryczałtu (nie może być opodatkowany wg skali podatkowej),

– podatnik prowadzący działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym, może osiągać dochody ze stosunku pracy (czyli opodatkowane wg skali podatkowej). W tym przypadku podatnik musi złożyć odrębne zeznania roczne rozliczenia podatku z urzędem skarbowym z działalności na druku PIT-36L, a ze stosunku pracy na druku PIT-37.

Przykład
Porównujemy wysokość podatku obliczonego wg skali podatkowej i wg stawki liniowej dla różnej wysokości dochodów przedsiębiorcy (przyjmijmy, że podatnik-przedsiębiorca jest bezdzietnym singlem i nie chciałby skorzystać z żadnych ulg)

Dochód przedsiębiorcy

Podatek wg skali 18% i 32%

Podatek liniowy 19%

70.000 zł

12.044 zł

13.300 zł

100.000 zł

19.664 zł

19.000 zł

140.000 zł

32.826 zł

26.600 zł


Podsumowanie opodatkowania na zasadach ogólnych i wg podatku liniowego
Przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych oraz wg podatku liniowego przedmiotem opodatkowania jest dochód, czyli przychód minus koszty uzyskania tego przychodu. U wspólników spółek przychody, koszty i odliczenia ustala się proporcjonalnie do udziałów w spółce. Możliwość potrącania kosztów jest niezaprzeczalnym atutem opodatkowania wg zasad ogólnych oraz podatkiem liniowym. W sposób istotny mogą one zmniejszyć dochód, a tym samym podatek przedsiębiorcy.

Kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki, związane bezpośrednio lub pośrednio z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie przychodu (za wyjątkiem wydatków wymienionych w art.23 ust.1 updof).

Koszty rozliczamy w księdze przychodów i rozchodów (PKPiR) albo księgach rachunkowych.

PKPiR zobowiązane są prowadzić osoby fizyczne prowadzące indywidualną działalność gospodarczą lub prowadzące działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej osób fizycznych, spółki jawnej osób fizycznych czy spółki partnerskiej, których dochody z działalności gospodarczej opodatkowane są wg zasad ogólnych albo podatkiem liniowym, a osiągnięte w poprzednim roku podatkowym przychody nie obligują tych podmiotów do zaprowadzenia ksiąg rachunkowych.